https://www.facebook.com/namleliberal/photos/a.113640036715315/250674643011853/
https://www.facebook.com/namleliberal/
https://www.facebook.com/groups/vietphd/permalink/10157673077452991/
“Vấn
đề” thường gặp trong nghiên cứu PhD: Mải mê vào số lượng công bố
papers, mà không chú tâm vào research questions (câu hỏi nghiên cứu) và
Literature review kĩ lưỡng
******
Giai đoạn nghiên cứu sinh PhD sẽ luôn gặp phải những stress và chông gai, từ hiện tại cho đến lo nghĩ về tương lai.
Một trong những thử thách lớn nhất, đó là ngay từ giai đoạn bắt đầu PhD, bạn sẽ phải tìm đọc một lượng lớn các công trình trong lĩnh vực (hoặc các lĩnh vực nếu nghiên cứu đa ngành) liên quan đến nghiên cứu yêu thích bạn chọn cho PhD. Bước này, gọi là literature review (LR).
LR có tác dụng gì:
- Giúp bạn tiếp cận lĩnh vực của mình. Thông thường sẽ bắt đầu tù các classic papers viết bởi các big names của ngành, và kế đó là các paper review các hướng nghiên cứu gần đây nhất.
- Giúp bạn có cái nhìn tổng quan về lĩnh vực mình quan tâm, biết thêm 1 số tên tuổi các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực, từ đó tìm đọc thêm về họ, các citations của họ, so on so on...và biết đâu, trong quá trình này bạn nảy ra được ý tưởng nghiên cứu gì đó.
- việc làm LR càng kĩ càng, sẽ khiến background về 1 lĩnh vực của bạn Sâu hơn, bạn sẽ có nhiều ý tưởng nghiên cứu hơn, dù chưa chắc những ý tưởng này đã đáng giá, nhưng quá trình nghiên cứu PhD là vậy.
Và từ đó, bạn có thể tự đề ra nghiên cứu của mình.
Ví dụ: Bạn đọc LR, và đọc đến 1 paper nào đó, bạn dựa vào background của LR, và vào cái recommended future work của paper đang đọc, hoặc bạn tự nghĩ ra 1 hướng (direction) nào đó để “cải tiến” cái paper đang đọc. Bạn làm thí nghiệm, kiểm thử kết quả, nếu “tốt hơn” (theo 1 hướng nào đó bạn quan tâm), bạn có thể trình bày kết quả thành 1 paper, và đăng ở đâu đó tuỳ vào chất lượng kết quả và writing của bạn.
Đây là cách vẫn thường thấy, của hầu hết các researchers, từ cấp độ cao nhất cho đến những sinh viên nghiên cứu, thậm chí từ bậc cử nhân.
Với PhD, điều này thì lại càng phổ biến.
Bạn hăng say tiếp cận 1 lĩnh vực “mới”, đọc được 1 số trong LR (có thể chưa sâu chưa nhiều), tìm ra idea, làm kết quả, viết được paper, được accepted, bạn sung sướng hân hoan.
Thậm chí, nhiều PhD tiếp tục phương pháp trên, để cho ra thật nhiều papers càng tốt.
Điều này cũng dễ hiểu, vì nhiều lý do:
— PhD students cũng là người nghiên cứu, mà người nghiên cứu ngày nay nhiều người cần số lượng papers lớn, để có học bổng, có funding, có grant, có promotion cho tương lai..v.v.
— Giai đoạn Lr đọc nhiều có thể nhiều bạn thấy mệt, nên khi viết được papers, thì cứ hăng say exploit cái hướng đi mà “tình cờ” chọn được đó.
Phải viết nhiều papers, vì papers là “xong PhD”, là có jobs, là “thoát nạn”, là “về phục vụ tổ quốc”,..v.v.tỉ lý do, mỗi người mỗi cảnh.
- PhD students thường lo thiếu papers thì ra ko trưởng được, ko xin việc được, rồi nhìn qua nhìn lại thấy mọi ng publish ầm ầm, nên lo lắng.
Theo quan sát của tôi, văn hoá nghiên cứu của châu Á-TBD thường có nhiều người thích motif này của nghiên cứu hơn. Mĩ là đa văn hoá, nên tuỳ vào văn hoá mỗi lab.
Nhưng riêng với PhD students, theo tôi, và theo những gì tôi được học ở Tây Âu, thì papers chỉ là 1 phần. Cái quan trọng, lại là cái Main theme, cái synthesis để tạo thành một PhD thesis hoàn chỉnh.
Cái quan trọng đầu tiên, là:
— Làm LR thật nghiêm túc
— Để từ đó, cho ra được các research questions - các câu hỏi nghiên cứu.
Làm LR kĩ đến đâu, sâu và rộng đến đâu, thì cách bạn ra câu hỏi nghiên cứu sẽ “tốt hơn so với chính bạn”. Các câu hỏi nghiên cứu có tầm quan trọng đến đâu, thì chất lượng công trình của bạn sẽ có giá trị đến đó.
Đây là điều hiển nhiên, không chỉ với phd students, mà với mọi reseaechers. Ví dụ, tại sao có nhiều nghiên cứu bị phàn nàn là “không hay”, “đăng bài cho có”. Mà có những nghiên cứu đạt giải Nobel. Sự khác biệt trước tiên, đến từ Research question. Sau đó mới là methodology để tìm lời giải.
Một PhD thesis, là để trình bày các câu trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu. Thông qua quá trình tìm lời giải này, ta mới đề xuất các phương pháp. Trong quá trình đó, chúng ta mới publish các papers, để giải quyết cho các câu hỏi.
Sau đó, 1 thesis sẽ là 1 synthesis của các Reviews, Research questions, các phương pháp, thí nghiệm, các papers.
Vấn đề mà PhD students mắc phải, là làm LR quá vội vàng, chỉ cho đến khi ra được 1 vài paper và hướng đi là cứ exploit mãi.
Cho nên công trình không có bức tranh toàn cảnh lớn.
Tôi nói chuyện với 1 số bạn PhD students tôi quen ở 1 hội nghị, đến từ Đức và Đan Mạch. Họ nói về papers, publish 3,4 bài sau 1.5-2 năm. Sau đó tôi hỏi: What’s your research question? Họ ngớ người 1 hồi lâu.
Và cũng nói với họ những điều như trên, cũng là từ kinh nghiệm của cá nhân tôi. Và họ về làm lại, để viết 1 thesis hoàn chỉnh hơn.
Và tôi chia sẻ thật: bạn làm LR thật chuẩn, tìm research questions ngon nghẻ, thì việc PhD nhẹ nhàng hơn nhiều. Giống như làm việc mà có ánh đèn soi sáng vậy, papers chỉ là thời gian. Thay vì việc, làm việc kiểu “Mò mẫm”, lò zò như “anh thợ” bắt từng paper một.
Có 1 số bạn PhD, làm đến năm 3, mà vẫn quẩn quanh với công bố 7-8 papers, trong khi gặp GS “chuẩn và khó tính”, tuy ít quan tâm, làm việc với postdoc chẳng hạn, postdoc cứ push publish papers, nhưng GS không thông qua thesis.
Tất nhiên, tôi hiểu rằng, văn hoá mỗi nơi mỗi khác, và cũng không có gì khó lý giải khi 1 số nơi các giáo sư sẽ nhìn vào số lượng papers, mà ít chú tâm vào chất lươn research questions của PhD students, PhD vẫn pass và nhận bằng tiến sĩ. Tôi không chỉ trích vào đó.
Tuy nhiên, để nói 1 lời thật lòng, thì tôi mong muốn thế giới sẽ có nhiều nhà nghiên cứu đóng góp được nhiều điều có ích hơn cho chính cộng đồng nghiên cứu trước tiên, và sau đó là cho xã hội. Vì thế, hãy bắt đầu với các research questions “có tầm vóc” và “có giá trị”.
Và cuối cùng: Bạn là “thợ nghiên cứu” hay “nhà nghiên cứu”, và quá trình đạo tạo PhD có phải để tạo ra 1 nhà nghiên cứu độc lập và có ích hay không, xin để dành cho mỗi người, mỗi văn hoá.
P/S: chia sẻ cá nhân, tôi làm PhD ngành cognitive science và AI. Khi tôi mới đến lab 2 tháng, tôi publish 1 bài, tôi tưởng tôi ngon lắm. Sau đó tôi “bị” dừng publish trong vòng 15-16 tháng sau, mặc dù có rất rất nhiều cái ideas kiểu improvement papers trên. Nhưng sau 18 tháng, tôi được giải thoát. 12 tháng sau, tôi publish thêm 8 bài liên tục, trong đó có 2 bài sole author.
http://scholar.google.com/citations?user=waKh7a8AAAAJ&hl=en
Best wishes,
Nam Le’s Liberal.
******
Giai đoạn nghiên cứu sinh PhD sẽ luôn gặp phải những stress và chông gai, từ hiện tại cho đến lo nghĩ về tương lai.
Một trong những thử thách lớn nhất, đó là ngay từ giai đoạn bắt đầu PhD, bạn sẽ phải tìm đọc một lượng lớn các công trình trong lĩnh vực (hoặc các lĩnh vực nếu nghiên cứu đa ngành) liên quan đến nghiên cứu yêu thích bạn chọn cho PhD. Bước này, gọi là literature review (LR).
LR có tác dụng gì:
- Giúp bạn tiếp cận lĩnh vực của mình. Thông thường sẽ bắt đầu tù các classic papers viết bởi các big names của ngành, và kế đó là các paper review các hướng nghiên cứu gần đây nhất.
- Giúp bạn có cái nhìn tổng quan về lĩnh vực mình quan tâm, biết thêm 1 số tên tuổi các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực, từ đó tìm đọc thêm về họ, các citations của họ, so on so on...và biết đâu, trong quá trình này bạn nảy ra được ý tưởng nghiên cứu gì đó.
- việc làm LR càng kĩ càng, sẽ khiến background về 1 lĩnh vực của bạn Sâu hơn, bạn sẽ có nhiều ý tưởng nghiên cứu hơn, dù chưa chắc những ý tưởng này đã đáng giá, nhưng quá trình nghiên cứu PhD là vậy.
Và từ đó, bạn có thể tự đề ra nghiên cứu của mình.
Ví dụ: Bạn đọc LR, và đọc đến 1 paper nào đó, bạn dựa vào background của LR, và vào cái recommended future work của paper đang đọc, hoặc bạn tự nghĩ ra 1 hướng (direction) nào đó để “cải tiến” cái paper đang đọc. Bạn làm thí nghiệm, kiểm thử kết quả, nếu “tốt hơn” (theo 1 hướng nào đó bạn quan tâm), bạn có thể trình bày kết quả thành 1 paper, và đăng ở đâu đó tuỳ vào chất lượng kết quả và writing của bạn.
Đây là cách vẫn thường thấy, của hầu hết các researchers, từ cấp độ cao nhất cho đến những sinh viên nghiên cứu, thậm chí từ bậc cử nhân.
Với PhD, điều này thì lại càng phổ biến.
Bạn hăng say tiếp cận 1 lĩnh vực “mới”, đọc được 1 số trong LR (có thể chưa sâu chưa nhiều), tìm ra idea, làm kết quả, viết được paper, được accepted, bạn sung sướng hân hoan.
Thậm chí, nhiều PhD tiếp tục phương pháp trên, để cho ra thật nhiều papers càng tốt.
Điều này cũng dễ hiểu, vì nhiều lý do:
— PhD students cũng là người nghiên cứu, mà người nghiên cứu ngày nay nhiều người cần số lượng papers lớn, để có học bổng, có funding, có grant, có promotion cho tương lai..v.v.
— Giai đoạn Lr đọc nhiều có thể nhiều bạn thấy mệt, nên khi viết được papers, thì cứ hăng say exploit cái hướng đi mà “tình cờ” chọn được đó.
Phải viết nhiều papers, vì papers là “xong PhD”, là có jobs, là “thoát nạn”, là “về phục vụ tổ quốc”,..v.v.tỉ lý do, mỗi người mỗi cảnh.
- PhD students thường lo thiếu papers thì ra ko trưởng được, ko xin việc được, rồi nhìn qua nhìn lại thấy mọi ng publish ầm ầm, nên lo lắng.
Theo quan sát của tôi, văn hoá nghiên cứu của châu Á-TBD thường có nhiều người thích motif này của nghiên cứu hơn. Mĩ là đa văn hoá, nên tuỳ vào văn hoá mỗi lab.
Nhưng riêng với PhD students, theo tôi, và theo những gì tôi được học ở Tây Âu, thì papers chỉ là 1 phần. Cái quan trọng, lại là cái Main theme, cái synthesis để tạo thành một PhD thesis hoàn chỉnh.
Cái quan trọng đầu tiên, là:
— Làm LR thật nghiêm túc
— Để từ đó, cho ra được các research questions - các câu hỏi nghiên cứu.
Làm LR kĩ đến đâu, sâu và rộng đến đâu, thì cách bạn ra câu hỏi nghiên cứu sẽ “tốt hơn so với chính bạn”. Các câu hỏi nghiên cứu có tầm quan trọng đến đâu, thì chất lượng công trình của bạn sẽ có giá trị đến đó.
Đây là điều hiển nhiên, không chỉ với phd students, mà với mọi reseaechers. Ví dụ, tại sao có nhiều nghiên cứu bị phàn nàn là “không hay”, “đăng bài cho có”. Mà có những nghiên cứu đạt giải Nobel. Sự khác biệt trước tiên, đến từ Research question. Sau đó mới là methodology để tìm lời giải.
Một PhD thesis, là để trình bày các câu trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu. Thông qua quá trình tìm lời giải này, ta mới đề xuất các phương pháp. Trong quá trình đó, chúng ta mới publish các papers, để giải quyết cho các câu hỏi.
Sau đó, 1 thesis sẽ là 1 synthesis của các Reviews, Research questions, các phương pháp, thí nghiệm, các papers.
Vấn đề mà PhD students mắc phải, là làm LR quá vội vàng, chỉ cho đến khi ra được 1 vài paper và hướng đi là cứ exploit mãi.
Cho nên công trình không có bức tranh toàn cảnh lớn.
Tôi nói chuyện với 1 số bạn PhD students tôi quen ở 1 hội nghị, đến từ Đức và Đan Mạch. Họ nói về papers, publish 3,4 bài sau 1.5-2 năm. Sau đó tôi hỏi: What’s your research question? Họ ngớ người 1 hồi lâu.
Và cũng nói với họ những điều như trên, cũng là từ kinh nghiệm của cá nhân tôi. Và họ về làm lại, để viết 1 thesis hoàn chỉnh hơn.
Và tôi chia sẻ thật: bạn làm LR thật chuẩn, tìm research questions ngon nghẻ, thì việc PhD nhẹ nhàng hơn nhiều. Giống như làm việc mà có ánh đèn soi sáng vậy, papers chỉ là thời gian. Thay vì việc, làm việc kiểu “Mò mẫm”, lò zò như “anh thợ” bắt từng paper một.
Có 1 số bạn PhD, làm đến năm 3, mà vẫn quẩn quanh với công bố 7-8 papers, trong khi gặp GS “chuẩn và khó tính”, tuy ít quan tâm, làm việc với postdoc chẳng hạn, postdoc cứ push publish papers, nhưng GS không thông qua thesis.
Tất nhiên, tôi hiểu rằng, văn hoá mỗi nơi mỗi khác, và cũng không có gì khó lý giải khi 1 số nơi các giáo sư sẽ nhìn vào số lượng papers, mà ít chú tâm vào chất lươn research questions của PhD students, PhD vẫn pass và nhận bằng tiến sĩ. Tôi không chỉ trích vào đó.
Tuy nhiên, để nói 1 lời thật lòng, thì tôi mong muốn thế giới sẽ có nhiều nhà nghiên cứu đóng góp được nhiều điều có ích hơn cho chính cộng đồng nghiên cứu trước tiên, và sau đó là cho xã hội. Vì thế, hãy bắt đầu với các research questions “có tầm vóc” và “có giá trị”.
Và cuối cùng: Bạn là “thợ nghiên cứu” hay “nhà nghiên cứu”, và quá trình đạo tạo PhD có phải để tạo ra 1 nhà nghiên cứu độc lập và có ích hay không, xin để dành cho mỗi người, mỗi văn hoá.
P/S: chia sẻ cá nhân, tôi làm PhD ngành cognitive science và AI. Khi tôi mới đến lab 2 tháng, tôi publish 1 bài, tôi tưởng tôi ngon lắm. Sau đó tôi “bị” dừng publish trong vòng 15-16 tháng sau, mặc dù có rất rất nhiều cái ideas kiểu improvement papers trên. Nhưng sau 18 tháng, tôi được giải thoát. 12 tháng sau, tôi publish thêm 8 bài liên tục, trong đó có 2 bài sole author.
http://scholar.google.com/citations?user=waKh7a8AAAAJ&hl=en
Best wishes,
Nam Le’s Liberal.
